અમદાવાદ દ્વારકા શહેરથી લગભગ ૨૦ કિમી -દૂર આવેલા ગોપી તળાવની પીળી રંગની માટી, ગોપી ચંદન, ભગવાન કૃષ્ણના ભક્તો દ્વારા અનાદિ કાળથી પૂજનીય છે. દંતકથા છે કે વૃંદાવનની ગોપીઓ ભગવાન કૃષ્ણને મળવા માટે દ્વારકા ગઈ હતી અને આખરે તે ભૂમિની માટીમાં જ સમાઈ ગઈ હતી, જેના કારણે તે અનંતકાળ માટે પવિત્ર બની ગઈ હતી. આ અટવાડિયાની શરૂઆતમાં, ગુજરાત વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી પરિષદ (ગુજકોસ્ટ) એ કેન્દ્રના ઉદ્યોગ અને આંતરિક વેપાર પ્રમોશન વિભાગ (ડીપીઆઈઆઈટી) હેઠળ ભૌગોલિક સંકેત રજિસ્ટ્રી સાથે ગોપી ચંડા માટે ભૌગોલિક સંકેત (જીઆઈ) ટેગ માટે ખરજી કરી હતી.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે રાજ્યનું આ પહેલું ધાર્મિક-સામાજિક ઉ-પાદન છે જેના માટે ગુજકોસ્ટએ જીઆઇ ટેગ મેળવવાની પ્રક્રિયા શરૂ પરી છે. એજન્સીએ અગાઉ સંખેડા લાકડાના ફર્નિચર, વલસાડી ચીકુ, ખંભાતી અકીક (અકીક), અને કચ્છી ભરતકામ, વગેરે માટે ટેગ મેળવ્યા છે, જીઆઈ અરજીમાં શાસ્ત્રોક્ત ઉલ્લેખ પણ
કરાયો છે. પદ્મ પુરાણ અને સ્કંદ પુરાણ જેવા પ્રાચીન ગ્રંથોના સંદર્ભો
દ્વારકાના ગોપી ચંદનને પવિત્ર માને છે. દ્વારકાની મુંગાકાત લેતા યાત્રાળુઓ માટે, ગોપી ચંદન માત્ર એક ઉત્પાદન નથી પરંતુ ભક્તિ, શબ્દો અને આધ્યાત્મિક ઓળખનું પ્રતીક છે, જે ભારતની જીવંત પરંપરાઓ અને અમૃત સાંસ્કૃતિક વારસાને મજબૂત બનાવે છે.
વાર્ષિક ધોરણે આ પવિત્ર માટી પર મોટા પ્રમાણમાં પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે અને વિશ્વભરમાં વૈષ્ણવોને વેચવામાં આવે છે, જેઓ તેને ભગવાન કૃપણની મૂર્તિઓ પર લગાવે છે અને તેને તેમના કપાળ પર તિરક તરીકે પહેરે છે. અરજી અનુસાર, માટીમાં ડીલોમાઇટ, ક્વાર્ટઝ, કાઓલિનાઇટ અને મરકોવાઇટનું એક વિશિષ્ટ ખનિજ સંયોજન છે, જે તેને એક અનન્ય રાસાપણિક ઓળખ આપે છે. જીઆઈ એપ્લિકેશન એ વાત પર પણ ભાર મૂકે છે કે ઉત્પાદન ચોક્કસ સ્થાન (ગોપી તગાવ) સાથે જોડાયેલું છે, કુદરતી રીતે ઉત્પન્ન થાય છે, ત્યારબાદ મૂલ્યવર્ધન થાય છે, ઉપચારાત્મક ગુણધર્મો ધરાવે છે, અને
સદીઓ જૂની ભક્તિ પ્રથા સાથે અતૂટ જોડાણ ધરાવે છે. ગોપી ચંદન બનાવવા માટે ચાળણ, પલાળીને, ગૂંથવા, આકાર આપવા અને સૂર્યમાં સૂકવવા જેવી જૂની મેન્યુઅલ તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે.લગભગ ૨૦ સ્થાનિક કારીગર પરિવારો હાલમાં આ પ્રક્રિયા સાથે સંકળાયેલા છે અને આ પરંપરાગત સાનના રક્ષક માનવામાં આવે છે. આર્થિક રીતે, વાર્ષિક ઉત્પાદન લગભગ ૧૦ મેટ્રિક ટન છે, જેનો અંઇજિત ટર્નઓવર રૂ. ૨ કરોડ થી સરૂ.૫ કરોડ છે, અંગ્રેજ મુજબ, લાખો ભક્તો ગોપી ચંદન ખરીદ છે, જે મંદિરો, પાત્રાધામ સર્કિટ અને સ્થાનિક બજારો દ્વારા વિતરિત થાય છે. ગુજકોસ્ટ એ સમાજ માટે વિજ્ઞાન, પરંપરા અને નવીનતાને એકીકૃત કરવા અને આત્મનિર્ભર ભારત તરફ એક પગલું ભરવા માટે આ પહેલ કરી છે, જે વૈજ્ઞાનિક માન્યતા સાથે ટકાઉ આજીવિકા અને સાંસ્કૃતિક સંરક્ષણ સુનિશ્ચિત કરે છે. ગુજકોસ્ટના સલાહકાર ડૉ. નરોત્તમ સાહુએ જણાવ્યું હતું. ગોપી ચંદન શ્રી,
પરંપરા, વિજ્ઞાન અને આજીવિકાના કુર્લભસંગમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ગોપી ચંદન માટે જીઆઈ પ્રમાણપત્ર માત્ર એક કાનૂની પગલું જ નહીં પરંતુ સામાજિક-આર્થિક સશક્તિકરણને સક્ષમ બનાવતી વખતે પવિત્ર વારસાને જાળવવાની રાષ્ટ્રીય પ્રતિબદ્ધતા પણ હશે.