ચીનના રાષ્ટ્રીય આંકડા બ્યુરોના જણાવ્યા મુજબ, 2025માં દેશમાં જન્મની સંખ્યા ઘટીને માત્ર 7.92 મિલિયન રહી ગઈ, જે છેલ્લા ઘણા દાયકાઓમાં સૌથી નીચો આંકડો છે. 2024માં આ સંખ્યા 9.54 મિલિયન હતી. બીજી તરફ, મૃત્યુદર વધ્યો છે — 2024માં 10.93 મિલિયનથી વધીને 2025માં 11.31 મિલિયન નોંધાયો. જન્મો કરતાં મૃત્યુ વધારે હોવાથી કુદરતી વસ્તી ઘટાડો વધુ તીવ્ર બન્યો છે.

ચીનની વસ્તી 2022થી સતત ઘટી રહી છે અને સાથે-સાથે દેશ ઝડપથી વૃદ્ધ બની રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિ બેઇજિંગની આર્થિક વ્યૂહરચનાને મુશ્કેલ બનાવી રહી છે, ખાસ કરીને સ્થાનિક વપરાશ વધારવાની અને વધતા દેવાને નિયંત્રિત કરવાની યોજનાઓ માટે. આગામી વર્ષોમાં કરોડો લોકો કામકાજી વયમાંથી નિવૃત્ત થશે, જ્યારે પેન્શન પ્રણાલી પર પહેલેથી જ ભારે દબાણ છે. શ્રમિકોની સંખ્યા ઘટતા ઉત્પાદનક્ષમતા અને આર્થિક વૃદ્ધિ પર નકારાત્મક અસર પડવાની શક્યતા છે.

વસ્તી ઘટાડા સાથે જોડાયેલો વધુ એક મહત્વપૂર્ણ ટ્રેન્ડ લગ્નોમાં ભારે ઘટાડો છે. 2024માં ચીનમાં લગ્ન નોંધણીમાં 20 ટકા જેટલો ઘટાડો થયો, જે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ઘટાડો ગણાય છે. 2023માં 7.68 મિલિયન દંપતિઓએ લગ્ન નોંધાવ્યા હતા, જ્યારે 2024માં આ આંકડો ઘટીને 6.1 મિલિયનથી થોડો વધુ રહ્યો. ચીનમાં લગ્નને જન્મદર માટે મુખ્ય સંકેત માનવામાં આવે છે, કારણ કે મોટા ભાગે બાળકો લગ્ન પછી જ જન્મે છે.

તેમ છતાં, લોકસાંખ્યિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવનારા વર્ષે જન્મદર થોડો વધવાની સંભાવના છે, જોકે આ વધારો તાત્કાલિક અને મર્યાદિત રહેશે. મે 2025માં ચીને એક મહત્વપૂર્ણ નિયમમાં ફેરફાર કર્યો, જે મુજબ હવે દંપતિઓ પોતાના રહેઠાણના શહેરને બદલે દેશના કોઈપણ ભાગમાં લગ્ન નોંધાવી શકે છે. આ નીતિથી લગ્ન પ્રક્રિયા સરળ બનશે અને કદાચ વધુ યુવાનો લગ્ન કરવા પ્રોત્સાહિત થશે.

આ પગલું લાંબા ગાળે વસ્તી ઘટાડાને રોકી શકશે કે નહીં તે અંગે નિષ્ણાતોમાં મતભેદ છે. કેટલાકનું માનવું છે કે માત્ર વહીવટી સરળતા પૂરતી નથી; બાળક ઉછેર ખર્ચ, શિક્ષણ ખર્ચ અને રોજગાર અનિશ્ચિતતા જેવા પરિબળો પણ જન્મદરને અસર કરે છે. ચીન માટે સૌથી મોટો પડકાર વૃદ્ધ વસ્તી અને ઘટતી કાર્યશક્તિ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો રહેશે, જેથી અર્થતંત્ર સ્થિર રહી શકે અને સામાજિક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ટકાવી શકાય.